قالب وردپرس شرکتی کوادکوپتر
بخش خدمات آموزشی » درس نامه » حقایق علمی » کاربرد جانوران تراژنی

کاربرد جانوران تراژنی

جانوران ترانسژنیک توانایی کاربردهای متعددی دارند که مهم تری آن به شرح زیر است:

۱.اصلاح خصوصیات وراثتی:

  • از جمله مهم ترین کاربردهای جانوران تراژنی و فن ترانسژنیک، بهبود پایدار صفات موردنظر در جانوران مزرعه ای مانند بازده شیر، خصوصیات پشم یا میزان تخم گذاری طیور است. روشی که معمولا برای بهبود صفات استفاده می شود، زادگیری انتخابی است، در این روش جانوران برتر از نظر خصوصیات موردنظر، در هر نسل گزینش شده و آنها را با هم آمیزش می دهند. این کار، البته بسیار وقت گیر بوده و نسل های بسیاری طول می کشد تا بتوان جانوران با خصوصیات برتر را به شکل نسبتا پایدار ایجاد کرد.
  • با استفاده از روش ترانسژنیک و با شناسایی ژن خصوصیت موردنظر و استفاده از آن به عنوان ترانسژن، جانورانی ایجاد می شود که آن ژن را به عنوان بخشی از ژنوم خود حمل می کنند. در پی آن، می توان در یک یا حداکثر دو نسل به آن چه که قبلا در طی سال های طولانی حاصل میشد، دست یافت.

۲.خارج نمودن ژن های زیان آور و وارد کردن ژن های سودمند:

  • با کمک روش ترانسژنیک می توان ژن های زیان آور برای زندگی موجود را خارج کرد. یک نمونه خارج کردن ژن رمز کننده پروتئین پریون در گاو و گوسفندان است.
  • برای تغییر دادن محتوای شیر جانوران نیز می توان از این روش استفاده کرد. برای نمونه برخی افراد قادر به تحمل لاکتوز شیر نیستند. اگر ژن لاکتاز را تحت پروموتوری که در بافت پستانی، روشن (فعال) می شود، به عنوان ترانسژن استفاده کنیم، این ژن قادر به بیان و سنتز آنزیم لاکتاز در شیر خواهد بود؛ بنابراین با تجربه لاکتوز ، این گونه افراد نیز قادر به استفاده از شیر خواهند بود.
  • این روش هم چنین برای ایجاد مقاومت به بیماری در جانوران مزرعه ای با استفاده از ژن های مقاومت به بیماری ها کاربردی گسترده دارد.

۳. استفاده از جانوران ترانسژنیک به عنوان کارخانه های دارو (بیو راکتورها):

  • چنان چه می دانیم در درمان برخی بیماری ها به موادی مانند انسولین، عامل های انعقادی و هورمون رشد نیاز است. در گذشته این مواد از خون افراد تهیه می شد که با دو دشواری عمده: ناکافی بودن میزان ماده به دست آمده و احتمال آلودگی با ویروس ها  مواجه بود.
  • پس از روش قبل استفاده از روش های مهندسی ژنتیک و بهره گیری از سلول های باکتری یا مخمر برای ساخت این مواد ابداع شدند.با این وجود این شیوه نیز معایبی داشتند: مانند دشواری تخلیص مواد مورد نظر ، ضرورت استفاده از تجهیزات پیچیده و پیشرفته و کاملا مشابه نبودن این مواد به مواد طبیعی
  • با روش های ترانسژنیک می توان مسئول سنتز ماده ویژه را جدا سازی کرد و آن را به پروموتوری (۱) مناسب وصل کرد که برای نمونه بیان ژن را تنها در بافت پستانی موجب شود، یعنی ویژه بافتی باشد. با بیان ژن مورد نظر در بافت پستانی ، پروتئین مورد نظر در شیر ترشح شده و به راحتی می توان آن را از شیر تخلیص کرد. از مزایای این روش می توان به خالص سازی آسان تر ماده مورد نظر، احتمال کم تر آلودگی، نگهداری راحت تر جانور و عدم نیاز به تجهیزات پیشرفته اشاره کرد.

۴. الگوهایی برای مطالعه بیماری های انسانی:

  • جانوران ترانسژنیک را می توان به عنوان الگوهایی برای مطالعه انواع بیماری های ژنتیکی انسان مورد استفاده قرار داد. در این روش، می توان ژن مسئول بیماری را همسانه سازی کرد، تغییرات دلخواه را روی آن انجام داد و سپس با روش های ترانسژنیک ، جانور تراژنی را ایجاد کرد و اثر تغییرات هدف دار اعمال شده روی ژن را در محیط in vivo و تحت کنترل قرار گرفته ، مطالعه کرد.
  • با توجه به همساختی بسیار بالای میان ژنوم انسان و موش، استفاده از الگوهای موش ترانسژنیک در فهم و درک بیش تر سازوکارهای بیماری های انسانی، بسیار مفید است.

۵. اندام های اهدایی برای پیوند به انسان:

  • اندام های اهدایی برای پیوند، به طور کلی با کمبود مواجه است.
  • امکان استفاده از اندام های سایر گونه ها نیز به دلیل واکنش شدید سیستم ایمنی انسان و پس زدن بافت پیوند، نشدنی به نظر می رسد. هر چند در خلال مطالعات متعدد، مشخص شده که اندام های خوک از نظر اندازه، فیزیولوژی، کالبدشناسی به اندام های انسانی شباهت دارند با این حال هنوز قابلیت پیوند اندام های آن ها به انسان وجود ندارد.
  • چنان چه بتوان خوک های تراژنی ایجاد کرد که به جای بیان مولکول های مربوط به خوک در روی سطح اندام های خود، مولکول هایی از نوع انسانی روی سطح اندام هایشان داشته باشند در آن صورت پیوند زدن این اندام ها به انسان فراهم می آید.

—————————————————

۱. پروموتور: ردیف های نوکئوتیدی خاصی واقع در ناحیه ی بالادست یک ژن است که شروع رونویسی را کنترل می کند. یک ناحیه از DNA که معمولا در بالادست ردیف های رمز کننده ی یک ژن یا اپران قرار دارد. این ناحیه به عنوان نشانه جهت اتصال دقیق آنزیم RNA پلیمراز عمل می کند و به شیوه مناسب به این آنزیم متصل می شود و آنزیم را به نقطه ی دقیق شروع نسخه برداری هدایت می کند. ردیف ویژه ی نوکلئوتیدی مربوط به پروموتور هم تعیین کننده نوع آنزیمی است که باید با آن اتصال برقرار کند و هم مشخص کننده ی میزان سنتز  و تولید RNA است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *